4. PROGRAMOWY ANTYSEMITYZM KO¦CIO£Ahttp://nwomedia.pl/artykul.php?id=2676Ko¶cio³owi nie wystarcza³o jednak tak¿e nabo¿ne polowanie na pogan, muzu³manów, „kacerzy”, czarownice — do³±czono do nich ¯ydów.
Co prawda wszystko w chrze¶cijañstwie, co nie pochodzi³o od pogan, by³o ¿ydowskie, od Starego Testamentu pocz±wszy, poprzez zastêpy anio³ów, praojców, proroków, Modlitwê Pañsk±, a¿ po ca³± liturgiê s³owa. Ale w³a¶nie dlatego, ¿e ¯ydzi nie potrafili poj±æ rzekomo chrze¶cijañskiego charakteru swojej wiary, dlatego ¿e pozostawali „uparci”, w ci±gu dwóch tysi±cleci — p³on±³ ogieñ nienawi¶ci do ¯ydów.
Chrze¶cijanie w ¶redniowieczu wierzyli, i¿ mycie siê przywo³uje Diab³a (np. Hiszpañska królowa, Izabela, che³pi³a siê tym, i¿ tylko raz w ¿yciu wziê³a k±piel !). Wynikiem tego przes±du i ¿yciu w brudzie by³y czêste epidemie, zbieraj±ce obfite ¿niwo ¶mierci, za które win± obarczano… ¯ydów, gdy¿ ci — zgodnie z nakazami Prawa — zawsze skrupulatnie dbali o higienê.
I ta nienawi¶æ wci±¿ przybiera³a na sile. Ju¿ w II wieku, najwybitniejszy podówczas apologeta Ko¶cio³a powszechnego, ¶wiêty Justyn uznaje ¯ydów nie tylko za winnych z³a, jakie sami wyrz±dzaj±, „ale i tego, które wyrz±dzaj± wszyscy inni ludzie” — czego nie zdo³a³ przelicytowaæ nawet Streicher. Doktor Ko¶cio³a, Efraim — „cytra Ducha ¦wiêtego” — l¿y naród ¿ydowski jako ludzi o naturach niewolników, szaleñców, s³ug szatana, morderców; ich przywódcy s± nazywani zbrodniarzami, a sêdziowie niegodziwcami; „oni s± dziewiêædziesi±t dziewiêæ razy gorsi ni¿ nie-¯ydzi”. Doktor Ko¶cio³a Jan Chryzostom uwa¿a ¯ydów za „nie lepszych ni¿ ¶winie i barany”, a o synagodze mówi: „Choæby j± nazwaæ domem publicznym, miejscem rozpusty, przybytkiem diab³a, twierdz± szatana, zgub± duszy, otch³ani± pe³n± wszelkiego z³a albo jakkolwiek inaczej, to nie powie siê jednak wszystkiego, na co synagoga zas³uguje”.
Nie ma wiêc nic dziwnego w tym, ¿e ju¿ w IV wieku dymi± ¿ydowskie bo¿nice, ¿e równie¿ rzymscy chrze¶cijanie podpalaj± ju¿ wówczas jedn± synagogê, a inn± ka¿e zburzyæ biskup Dertony Innocenty, ¿e nawet ¶wiêty doktor Ko¶cio³a biskup Ambro¿y deklaruje ¿arliw± solidarno¶æ z podpalaczami z Kallinikon i utrzymuje, i¿ spopieli³by tak¿e synagogê mediolañsk±, gdyby nie zniszczy³o jej uderzenie pioruna. Nic dziwnego, ¿e w V wieku staje w p³omieniach nastêpna rzymska synagoga; ¿e patriarcha Aleksandrii Cyryl, równie¿ ¶wiêty i doktor Ko¶cio³a, konfiskuje wszystkie synagogi Egiptu i ¿e pod jego przewodem, co prawda bez ¿adnej podstawy prawnej, synagoga w jego mie¶cie rezydencjonalnym staje siê obiektem szturmu ogromnego t³umu i ulega zniszczeniu, maj±tek ¯ydów zostaje rozgrabiony, a oni sami, obarczeni ¿onami i dzieæmi, lecz wyzuci ze wszystkiego i g³odni, musz± opu¶ciæ miasto; by³o ich ponoæ z gór± sto tysiêcy, a mo¿liwe, ¿e i dwie¶cie, i tak przedstawia³o siê to pierwsze „ostateczne rozwi±zanie” Endlösung.
¯ydów zmuszano do noszenia szpiczastych czapek. Chrze¶cijanie wierzyli, i¿ ¯ydzi maj± rogi, które musza ukrywaæ w³a¶nie pod takim nakryciem g³owy.
Ju¿ u schy³ku staro¿ytno¶ci uchwala siê na dziesi±tkach synodów kolejne surowe restrykcje antysemickie, a¿ wreszcie w 638 roku szósty sobór w Toledo nakazuje przymusowe ochrzczenie wszystkich ¯ydów; zamieszka³ych w Hiszpanii. Natomiast siedemnasty sobór toledañski roku 694 uznaje wszystkich ¯ydów za niewolników. Ich kapita³y ulegaj± konfiskacie, zostaj± im te¿ odebrane dzieci od siódmego roku ¿ycia wzwy¿.
Zdarza³o siê oczywi¶cie i tak, ¿e w³adcy ¶wieccy i duchowni ochraniali ¯ydów, ale na ogó³ tylko z motywów ekonomicznych albo politycznych; kazali sobie za to s³ono p³aciæ, a ponadto czêsto ¿±dali zmiany wiary. Kiedy Ojcowie Ko¶cio³a wystêpuj±cy u schy³ku staro¿ytno¶ci wprowadzili pojêcie ¿ydowskiego zniewolenia, servitus Judeorum, listy ¿elazne cesarzy i królów z czasów ostatnich Karolingów ustanawia³y coraz wiêksz± zale¿no¶æ ¯ydów, najpierw w zachodniej Francji, a potem w Anglii, gdzie w XII wieku zadekretowano: „¯ydzi i wszystkie rzeczy, jakie posiadaj±, nale¿± do króla”. W Niemczech byli odpowiednio w³asno¶ci± „komory” cesarza, który uwa¿a³ siebie za w³a¶ciciela ¿ydowskiego mienia, a przynajmniej mia³ do niego sta³e prawo hipoteczne i odstêpowa³ to prawo episkopatowi, szlachcie, miastom, przez co sytuacja ¯ydów destabilizowa³a siê coraz bardziej, biskupi pochwalali stosowanie przemocy wobec ¯ydów i zapewniali im ochronê tylko w wypadku ochrzczenia siê, choæby ci ludzie zdychali na ich oczach.
Od 1103 roku ochrona królewska zosta³a przyznana wszystkim ¯ydom — z niewielkim po¿ytkiem dla nich — na sto dwadzie¶cia, sto trzydzie¶ci lat, a ustanowi³ to Henryk IV, którego panowanie zapocz±tkowa³ spór z papiestwem o inwestyturê. Za ow± ochronê ¯ydzi musieli co rok p³aciæ wysokie podatki, co wiêcej, za „³askê” ocalenia od stosu przychodzi³o im wyzbywaæ siê jednej trzeciej maj±tku przy okazji wyboru ka¿dego kolejnego króla Rzymu oraz koronacji ka¿dego cesarza rzymskiego.
Byli co prawda chronieni ponadto bullami protekcyjnymi niejednego papie¿a: Aleksandra III w koñcu XII wieku, Grzegorza IX w roku 1237, Innocentego IV w roku 1247, ale ten ostatni ju¿ w 1244 roku kaza³ spaliæ Talmud. W innych jednak bullach — z roku 1279, 1577, 1584 itd. — papie¿e regularnie zmuszali ¯ydów do s³uchania ¶ci¶le kontrolowanych kazañ nawracaj±cych, przy czym byli oni bici laskami, ¿eby nie zasypiali.
„Z³e traktowanie ¯ydów uwa¿a siê za dzie³o mi³e Bogu” — donosi w XII wieku Abelard. „Gdy chc± udaæ siê do nastêpnej miejscowo¶ci, musz± wysokimi sumami zapewniaæ sobie ochronê ze strony Ko¶cio³ów chrze¶cijañskich, które w istocie pragn± ich ¶mierci, by przyw³aszczyæ sobie spu¶ciznê. Ziemi uprawnej ani winnic ¯ydzi posiadaæ nie mog±, bo nie ma komu gwarantowaæ ich mienia. Jako ¼ród³o zysku pozostaje im wiêc tylko lichwa, a to z kolei nara¿a ich na nienawi¶æ chrze¶cijan”.
W 1179 roku trzeci sobór laterañski dekretuje, ¿e „chrze¶cijanie, którzy wa¿yli siê wspó³¿yæ z ¯ydami, podlegaj± ekskomunice”. Innocenty III nazywa ich w roku 1205 „wyklêtymi przez Boga niewolnikami” i pisze do hrabiego Tuluzy, którego ob³o¿y³ ekskomunik±: „Na pohañbienie chrze¶cijañstwa obdarzasz ¯ydów urzêdami […]. Nasz Pan zmia¿d¿y Ciê!”, a ponadto pragnie widzieæ ich w wiecznej niewoli. Sobór w Zamorze w roku 1313 ponownie zarz±dza zniewolenie ich i pod gro¼b± ekskomuniki ¿±da wykonania tego postanowienia przez w³adze ¶wieckie. Krótko mówi±c, antysemickie dekrety ko¶cielne pojawiaj± siê a¿ do wieku XIX. Jeszcze Leon XII, intronizowany w 1823 roku (papie¿ tak moralny, ¿e zakazuje walca jako tañca nieprzyzwoitego), tworzy nowe getta i poddaje ich mieszkañców inkwizycji.
Nic dziwnego, ¿e stale podjudzany chrze¶cijañski mot³och zacz±³ równie¿ likwidowaæ ¯ydów. Byli oni kamienowani, topieni, ³amani ko³em, wieszani, r±bani na kawa³ki, paleni ¿ywcem i grzebani ¿ywcem. Na postronkach i za w³osy zaci±gano ich do chrzcielnicy i czynny udzia³ w tym przymusowym chrzczeniu bra³ wy¿szy kler, który ci±gle domaga³ siê coraz zacieklejszych prze¶ladowañ.
Pierwsze rzezie ¯ydów na wiêksz± skalê by³y nastêpstwami krucjat. Wyprawy krzy¿owe finansowano w znacznym stopniu, po¿yczonymi lub zagrabionymi ¿ydowskimi pieniêdzmi, tak wiêc zabijanie ¯ydów uwalnia³o od zwrotu kapita³u z procentami. Pierwszy taki wypadek to ograbienie przez krzy¿owców w 1096 roku gminy ¿ydowskiej w Rouen, po czym spalono domy i wymordowano ludno¶æ ¿ydowsk± miasta. To samo spotka³o ¯ydów nadreñskich w Kolonii, Wormacji, Trewirze, gdzie biskup Egilbert uratowa³ tylko tych, którzy siê ochrzcili, a pozosta³ych zamordowano. W Moguncji arcybiskup Ruthard obieca³ ¯ydom ochronê w zamian za wysok± sumê, a potem jednak kaza³ ich zlikwidowaæ — od siedmiuset do tysi±ca dwustu osób. Podobny los zgotowano im w Ratyzbonie, Pradze i innych miastach. Podczas szturmu na Jerozolimê 15 lipca 1099 roku, kiedy to krzy¿owcy nurzali siê we krwi po kolana i po siod³a koni, zapêdzono ludno¶æ ¿ydowsk± do synagog i tam spalono ¿ywcem.
W czasie tak zwanej drugiej i trzeciej krucjaty równie¿ dosz³o do prze¶ladowania ¯ydów, do czego we Francji zachêca³ opat Cluny Piotr, wielce czcigodny i ¶wiêty, w Niemczech natomiast inicjatorem dzia³añ terrorystycznych by³ brat zakonny Rudolf. W Anglii rzezie rozpoczê³y siê podczas trzeciej krucjaty lat 1189/1190; jak siê twierdzi, tamtejsze gminy ¿ydowskie nigdy nie przezwyciê¿y³y w pe³ni skutków owych rzezi.
W wieku XIII i XIV wybuchy antysemickiej nienawi¶ci, które wstrz±snê³y ca³± Europ±, by³y inicjowane przede wszystkim przez sobory laterañskie. Czwarty z nich, który obradowa³ za czasów Innocentego III, najpotê¿niejszego papie¿a w ca³ych dziejach — „¯yd — napisa³ on w 1205 roku do biskupa Pary¿a — jest jak ogieñ w ³onie, jak mysz w worku, jak ¿mija u szyi” — otó¿ ten sobór potwierdzi³, powo³uj±c siê na Augustyna, tezê o wiecznym podporz±dkowaniu, zniewoleniu ¯ydów i wyda³ szereg antysemickich dekretów. I tak zakazano ¯ydom sprawowania funkcji publicznych, co rok w okresie Wielkiejnocy musieli p³aciæ specjalny podatek i pozostawaæ w domach, maj±c zamkniête sklepy. Nie wolno im by³o wspó³¿yæ z chrze¶cijanami, a ponadto musieli nosiæ zarówno okre¶lon± odzie¿ lub znaki rozpoznawcze, jak te¿ wysokie sto¿kowate kapelusze, tak zwane kapelusze ¿ydowskie (wierzono, ¿e owe kapelusze s± dlatego wysokie, bo zakrywaj± rogi), pó¼niej za¶ ¿ó³ty pier¶cieñ; st±d wziê³a siê hitlerowska gwiazda dla ¯ydów. Surowo zakazane by³y stosunki p³ciowe miêdzy ¯ydami a chrze¶cijanami. Taka kopulacja, potem têpiona przez nazistów, uchodzi³a za zbrodniê przeciw chrze¶cijañstwu, zaparcie siê wiary, czasem te¿ objaw zezwierzêcenia. Prawo miejskie Moguncji kara³o to uciêciem cz³onka i pozbawieniem jednego oka, prawo jihlavskie — pogrzebaniem za ¿ycia, praskie — wbiciem na pal i konfiskat± mienia, augsburskie prawo miejskie oraz Zwierciad³o szwabskie — spaleniem u³o¿onych warstwowo „winnych”.
W 1235 roku zabito w Fuldzie trzydzie¶ci cztery osoby, mê¿czyzn i kobiety, poniewa¿ dwoje spo¶ród tych ¯ydów zamordowa³o jakoby pi±tkê chrze¶cijañskich dzieci, co pó¼niej zwo³ana cesarska komisja uzna³a za oskar¿enie ca³kowicie bezpodstawne. W latach 1257 i 1267 wymordowano cz³onków gmin ¿ydowskich w Londynie, Canterbury, Northampton, Lincoln, Cambridge i innych miastach. W roku 1281 wtr±cono do wiêzieñ wszystkich ¯ydów Kastylii i wymuszono na nich horrendalne kontrybucje: metoda stosowana równie chêtnie jak banicja, je¶li biskup albo w³adca ¶wiecki zapragn±³ wiêkszych pieniêdzy. Z Francji wypêdzano ¯ydów piêciokrotnie miêdzy rokiem 1182 a 1322, za ka¿dym razem ograbiaj±c ich i ponawiaj±c wypêdzenie. W 1290 roku pogrom dokonany w Czechach pozbawi³ ¿ycia oko³o dziesiêciu tysiêcy ¯ydów.
Czasami z ¯ydami dyskutowano. Jednak czê¶ciej bywa³o tak, jak zanotowa³ polski kronikarz, Jan D³ugosz, pod rokiem 1407 swej Kroniki: „Gdy kanonik wi¶licki, mistrz Budek, po wyg³oszeniu kazania do ludu w ko¶ciele ¶w.Barbary, mia³ schodziæ z ambony, powiedzia³, ¿e kartka, która po³o¿ono na ambonie, zawiera pro¶bê i napomnienie, ¿eby og³osi³ ludowi pewne nowe wydarzenie, straszny wystêpek […] Ta pro¶ba za¶ zawiera³a wiadomo¶æ, i¿ ¯ydzi mieszkaj±cy w Krakowie, zabiwszy poprzedniej nocy chrze¶cijañskie dziecko, w jego krwi czynili bezbo¿ne niegodziwo¶ci…”
We Frankonii, Bawarii oraz Austrii dosz³o, jak siê utrzymuje, w 1298 roku, po oskar¿eniu o mord rytualny, do eksterminacji stu czterdziestu sze¶ciu gmin ¿ydowskich, przy czym pierwsz± wiêksz± gmin±, któr± spotka³y prze¶ladowania, by³a wspólnota würzburska: dziewiêæset ofiar. W katolickim Bambergu zginê³o wówczas oko³o stu trzydziestu piêciu ¯ydów, w katolickiej Norymberdze — sze¶æset dwadzie¶cia osiem osób: mê¿czyzn, kobiet i dzieci. W roku 1328 nastêpuje niemal ca³kowita likwidacja gmin ¿ydowskich w Królestwie Nawarry. W 1337 roku z Deggendorfu rozprzestrzenia siê na Bawariê, Czechy, Morawy i Austriê fala mordów, która obejmuje piêædziesi±t jeden miejscowo¶ci. W roku 1348 zostaj± na jednej z wysp reñskich spaleni ¯ydzi bazylejscy, strasburscy za¶ — na cmentarzu.
W 1349 roku w ponad trzystu piêædziesiêciu niemieckich miastach i wsiach gin± niemal¿e wszyscy ¯ydzi, na ogó³ paleni ¿ywcem. W tym jednym roku chrze¶cijanie wymordowali o wiele wiêcej ¯ydów ni¿ niegdy¶, w ci±gu dwustu lat prze¶ladowañ, poganie zd±¿yli wymordowaæ chrze¶cijan! Wielu ¯ydów mog³oby ocaleæ dziêki ochrzczeniu siê, ale prawie zawsze przedk³adali mêczeñsk± ¶mieræ nad ¿ycie w katolicyzmie. W Moguncji katolicy zlikwidowali podówczas najwiêksz± gminê ¿ydowsk± Niemiec: sze¶æ tysiêcy osób. Po wymordowaniu ¯ydów norymberskich nastêpuje konfiskata ich domów i mienia, z czego biskup Bambergu inkasuje osiemset guldenów. W samym Bambergu czê¶æ ¯ydów wybito, a inni z rozpaczy dokonywali samospalenia z ca³ym maj±tkiem. Wszystkie niemal¿e domy ofiar przypadaj± bamberskiemu biskupowi Fryderykowi, a synagoga zostaje zamieniona w kaplicê ku czci Maryi. W Würzburgu nastêpuje zbiorowe samospalenie w domach ca³ej ludno¶ci ¿ydowskiej.
W Hiszpanii wielkie rzezie rozpoczynaj± siê w XIV wieku straszliwymi krwawymi orgiami w Geronie i Barcelonie. W Sewilli likwiduje siê w 1391 roku, pod przewodem arcybiskupa koadiutora Martineza, cztery tysi±ce ¯ydów, a bez ma³a dwadzie¶cia piêæ tysiêcy zostaje sprzedanych w niewolê. Potem pogromy objê³y liczne inne miasta, wszystkie dzielnice ¿ydowskie zamieni³y siê w zgliszcza, a ich mieszkañcy zostali poæwiartowani b±d¼ wypêdzeni.
Wydana 1 listopada 1478 roku bulla papie¿a Sykstusa IV upowa¿nia monarchów hiszpañskich do ustanowienia trybuna³u inkwizycyjnego, który 17 wrze¶nia 1480 roku otrzymuje polecenie rozpoczêcia „pracy” w Sewilli. Potem ca³kiem otwarcie odbywaj± siê istne festyny ludowe z okazji palenia na stosach. Jeszcze Za pontyfikatu Sykstusa inkwizycja pali w Toledo, w ci±gu trzech dni, dwa tysi±ce czterystu marranów — tak nazywano przechrzczonych ¯ydów, a s³owo to oznacza ¶winiê. W krótkim czasie egzekucje objê³y, jak siê oblicza, blisko trzydzie¶ci tysiêcy osób.
W roku 1389 ginie w Pradze jednego tylko dnia trzy tysi±ce ¯ydów, w roku 1420 w Austrii — tysi±c trzystu ¯ydów, w 1453 roku na ¦l±sku, w nastêpstwie agitacji genera³a kapucynów Jana Kapistrana — zaciek³ego antysemity, orêdownika krucjat, inkwizytora i ¶wiêtego Ko¶cio³a katolickiego, który czci go po dzi¶ dzieñ 28 marca — wybito wszystkich ¯ydów, a w 1648 roku w Polsce — oko³o dwustu tysiêcy ¯ydów (z czego 100 tys. wymordowa³ Chmielnicki). Takich danych liczbowych mo¿na by podaæ wiêcej.
Reformacja nie zmienia³a ani na jotê chrze¶cijañskiego antysemityzmu. Wrêcz przeciwnie. Po wczesnym okresie filosemityzmu, kiedy to urzeczeni Lutrem ¯ydzi rozg³aszali, i¿ nasta³ czas pojawienia siê Mesjasza, ów reformator zaleca³ w zjadliwych pamfletach „surowe mi³osierdzie” i ze swad± powtarza³ gwoli przekonania wyznawców prawie wszystkie k³amstwa i straszliwe opowie¶ci soborowych. Biskupi i ¶wiêci chrze¶cijañscy ju¿ w czasach antycznych masowo konfiskowali lub palili synagogi, ju¿ wówczas pisali, ¿e ojcem ¯yda jest diabe³, co powraca u Streichera, ju¿ w IX wieku antycypowali dos³ownie nazistowski slogan: „Nie kupujcie u ¯ydów!”, w wiekach ¶rednich stworzyli precedens hitlerowskiej gwiazdy dla ¯ydów i uznali odpowiednie zarz±dzenie soborowe za czê¶æ prawa kanonicznego. Ju¿ oni wyjmowali ¯ydów spod prawa, ograbiali ich, umieszczali w gettach, przepêdzali z niezliczonych spo³eczno¶ci i krajów i setki tysiêcy tych ludzi zmasakrowali.