CZYSTO¦Æ I NIECZYSTO¦Æ .. CZYLI SKALANIE W TRADYCJI ¯YDÓW ORTODOKSYJNYCH...
Pawe³ Jêdrzejewski
Administrator · F¯P
Proszê o wiêcej informacji na temat "nieczysto¶ci" kobiety zwi±zanej z jej menstruacj±.
1. Czy kobieta jest "nieczysta" równie¿ po porodzie?
2. Czy z ow± "nieczysto¶ci±" wi±¿e siê zakaz dotykania kobiet przez mê¿czyzn?
3. Czy te¿ dotyczy on tylko zamê¿nych kobiet?
4. Czy kobieta ¯ydówka mo¿e wyci±gn±æ - np na powitanie - rêkê do ¯yda.
5. Jak wygl±da sytuacja powitania kobiety nie - ¯ydówki z ¯ydem, czy ma znaczenie ich stan cywilny?
odpowied¼ :
Wszystkie poni¿sze odpowiedzi dotycz± w praktyce wy³±cznie ¯ydów ortodoksyjnych i stopieñ przestrzegania tych zasad jest ró¿ny, w zale¿no¶ci od ¶rodowiska i indywidualnych wyborów.
1. Tak. Po urodzeniu ch³opca przez 7 dni. Dziewczynki - 14 dni.
2. Tak, ale nie tylko. Kobieta, która jest w stanie nidda (separacji z powodu bycia tame), nie mo¿e byæ dotykana, ale kobieta nie mo¿e byæ równie¿ dotykana w sposób przekraczaj±cy czysto konwencjonalne kontakty (np. zwyk³e "biznesowe" podanie d³oni) na zasadzie praw dotycz±cych negia (kontaktów fizycznych z osobami, które nie s± najbli¿sz± rodzin±).
3. Zasady negia dotycz± kobiet i mê¿czyzn niezale¿nie od ich sytuacji rodzinnej.
4. To zale¿y od tego, jak bardzo przestrzegane s± zasady negia.
5. Nie ma znaczenia ich stan cywilny, ale ich zwi±zki rodzinne.
* * *
Trzeba podkre¶liæ bardzo mocno, ¿e t³umaczenie terminów hebrajskich (rzeczownik/przymiotnik) tuma/tame jako "bycie nieczystym/-st±", a tahara/tahor jako "czystym/-st±", oddaje w wiêkszo¶ci jêzyków (tak¿e w polskim) wyj±tkowo nieprecyzyjnie prawdziwe znaczenie tych s³ów.
Nie ma to absolutnie nic wspólnego z brakiem fizycznej czysto¶ci, albo z jak±¶ skaz± etyczn±. Rzecz rozgrywa siê wy³±cznie na p³aszczy¼nie duchowej. Tame oznacza znajdowanie siê w stanie braku rytualnej harmonii, której g³êbokie uzasadnienia tkwi± w kontakcie ze zjawiskiem ¶wiêto¶ci (kedusza).
Prawa dotyczace tych obszarów ludzkiego ¿ycia (np. prawa niddy i taharat hamiszpacha ["czysto¶ci rodziny]) nale¿± do kategorii praw chukim, czyli stoj±cych ponad racjonalnym my¶leniem i nie daj±cych siê wyja¶niæ logik± stosowan± na codzieñ. Nie oznacza to jednak, ¿e nie istniej± próby odpowiedzi na pytania o sens tych praw.
Kedusza - czyli ¶wiêto¶æ ("B±dzcie ¶wiêci, bo Ja, Haszem, wasz Bóg, jestem ¦wiêty" [Wajikra/Ks. Kap³añska 19:2) - jedno z fundamentalnych pojêæ judaizmu - zwi±zana jest ¶ci¶le z ¿yciem. ¯ycie pochodzi od Boga, On jest jego ¼ród³em. ¦mieræ jest zaprzeczeniem ¿ycia, pustk± i brakiem ¶wiêto¶ci (dlatego np. "nieczystym" jest kap³an, który ma kontakt z cia³em zmar³ego). Tuma - jest tak¿e stanem nag³ego obni¿enia siê poziomu keduszy, nawet jej braku. To nag³e obni¿enie powstaje wówczas, gdy pope³nia siê grzech, albo tak¿e wtedy, gdy poprzednio - nie w wyniku dzia³añ cz³owieka, ale w rezultacie naturalnych dla cz³owieka stanów i procesów - obecno¶æ keduszy by³a szczególnie, wyj±tkowo silna.
Kobieta przez okres po zakoñczeniu menstruacji (zw³aszcza podczas jajeczkowania) znajduje siê - w³a¶nie w sposób naturalny, zwi±zany z biologicznym cyklem - w stanie zwiêkszonej obecno¶ci keduszy.
Dlaczego?
Bo mo¿e w niej powstaæ ¿ycie, bo posiada w sobie Boski potencja³ kreacji. Przecie¿ - wed³ug judaizmu - trzecim partnerem w stwarzaniu ¿ycia, poza rodzicami, jest Bóg. Wydalenie niezap³odnionego jajeczka (które by³o potencjalnym ¿yciem) w momencie rozpoczêcia siê menstruacji, raptownie i w sposób naturalny, biologiczny, obni¿a poziom keduszy. Nie ma ju¿ (tym razem, w tym cyklu) szansy na nowe ¿ycie. Kedusza nagle "odchodzi". St±d zaraz po tym nastêpuje ten okres rytualnej dysharmonii (od momentu rozpoczêcia siê menstruacji), trwaj±cy oko³o 12 dni od pierwszego dnia krwawienia (zazwyczaj 5 dni krwawienia plus 7 dni po krwawieniu).
W okresie ci±¿y ten potencja³ keduszy jest wyj±tkowo wysoki: nie tylko mo¿e powstaæ, ale ju¿ naprawdê powstaje nowe ¿ycie, nowy cz³owiek. Jest to okres szczególnie u¶wiêcony. W momencie porodu ten poziom keduszy ulega raptownemu obni¿eniu. Misja zosta³a spe³niona. Kedusza równie¿, tak jak w momencie wydalenia niezap³odnionego jajeczka, "odchodzi". St±d nag³y okres jej braku, nazywany niefortunnie "nieczysto¶ci±".
Dlaczego jednak okres "nieczysto¶ci" rytualnej po urodzeniu dziewczynki jest d³u¿szy, ni¿ po urodzeniu ch³opca?
Bo urodzenie dziewczynki jest urodzeniem potencjalnej matki, wiêc okres ci±¿y by³ jeszcze bardziej wype³niony kedusz±, ni¿ wtedy, gdyby mia³ siê urodziæ mê¿czyzna. Bo kobieta daj±ca ¿ycie przysz³ej kobiecie, to jakby podwojenie kreacji. Czyli okres nastêpuj±cy po obecno¶ci tak wyj±tkowego potencja³u keduszy, musi byæ - gdy jest ju¿ nieobecna - dwa razy d³u¿szy.