[size=13]
CD...
Mit kobiety-bojowniczki
Kobiety s± powo³ywane na dwa lata do obowi±zkowej s³u¿by w Izraelskich Si³ach Obronnych. W oficjalnych publikacjach czêsto pojawia siê postaæ m³odej kobiety w mundurze z broni± na ramieniu, co ma dowodziæ równego traktowania mê¿czyzn i kobiet w Izraelu. Bli¿sze przyjrzenie siê roli kobiet w wojsku pozwala stwierdziæ, ¿e w ci±gu 50 lat ich s³u¿by tylko nieliczne odegra³y istotn± rolê w Izraelskich Si³ach Obronnych. W gruncie rzeczy ich role sprowadza³y siê, i nadal sprowadzaj±, do pe³nienia tradycyjnych funkcji sekretarek i nauczycielek, i to wymagaj±cych najni¿szych kwalifikacji. Wiêkszo¶æ kobiet, które odbywa³y s³u¿bê wojskow±, spêdzi³a ten zbyt d³ugi, dwuletni okres wype³niaj±c niepotrzebne dokumenty i podaj±c co piêæ minut kawê swojemu dowódcy i jego kolegom.
Wojskowa hierarchia otwiera równie¿ wiele mo¿liwo¶ci nadu¿ywania w³adzy przez prze³o¿onego i liczba przestêpstw na tle seksualnym, a tak¿e molestowania seksualnego, by³a i nadal jest bardzo wysoka. Przez d³ugie lata wokó³ tych przypadków panowa³a zmowa milczenia i dopiero w ostatnich latach wzros³a ¶wiadomo¶æ tego rodzaju problemów. Dwa-trzy lata temu w IDF zaczê³a obowi±zywaæ zasada, ¿e wszelkie kontakty seksualne miêdzy prze³o¿onym i podw³adnym, nawet zwi±zki zawarte za obopóln± zgod±, s± zabronione. Wynika³o to z za³o¿enia, ¿e prawdziwie wolna wola nie istnieje w hierarchicznej strukturze, gdzie ludzie nie s± równi. Pomimo tych ustaleñ i wiêkszej ¶wiadomo¶ci tego problemu, dowódcy, którzy zostali uznani winnymi wykroczeñ na tle seksualnym, podlegali niewysokim karom. G³o¶nym przypadkiem ostatnich tygodni by³o oskar¿enie oficera s³u¿b medycznych o molestowanie seksualne kilku podw³adnych. Umo¿liwiono mu opuszczenie armii z pe³nymi ¶wiadczeniami emerytalnymi i wszelkimi innymi przywilejami, jakimi ciesz± siê oficerowie koñcz±cy s³u¿bê. Nie jest to, oczywi¶cie, najgorszy przypadek, bior±c pod uwagê wszystkie inne.
Poza tym kobiety w IDF pozbawione s± mo¿liwo¶ci zrobienia kariery. Najwy¿sz± rang±, jakiej mo¿e dos³u¿yæ siê kobieta, jest stopieñ genera³a brygady. Segregacja stanowisk sprawia, ¿e wiêkszo¶æ z nich jest niedostêpna dla kobiet.
Podsumowuj±c: po niemal dwóch latach, w czasie których kobiety w mundurach nie maj± szans rozwijania swoich uzdolnieñ, umiejêtno¶ci, osobowo¶ci czy doskonalenia siê w zawodzie, rozpoczynaj± ¿ycie w cywilu nabywaj±c umiejêtno¶ci zawodowe czy wykszta³cenie od zera, maj±c dwa lata wiêcej ni¿ ich kole¿anki z Europy. Szanse 20-21-latki (zwa¿ywszy, ¿e ¶rednia wieku kobiet wychodz±cych za m±¿ to 22-26 lat) na zdobycie wykszta³cenia, znalezienie pracy czy zrobienia kariery zanim za³o¿y rodzinê s± ograniczone. W skrócie -s³u¿ba wojskowa kobiet w Izraelu nie oznacza promocji równouprawnienia spo³ecznego, lecz odnosi wprost przeciwny rezultat. W rzeczywisto¶ci powstrzymuje rozwój kobiet i stoi na drodze ich równouprawnieniu.
Uwaga optymistyczna: w ci±gu ostatnich dwóch lat, zw³aszcza po nominacji obecnego szefa sztabu, mo¿na dostrzec zmianê w stronê poprawy sytuacji kobiet w wojsku. Segregacja funkcji zaczyna siê za³amywaæ. Coraz wiêcej atrakcyjnych stanowisk zajmuj± kobiety: od pozycji wymagaj±cych wysokich uzdolnieñ technicznych, poprzez prowadzenie szkoleñ bojowych, do udzia³u w walkach. Np. przez ostatnie 2-3 lata kobiety by³y przyjmowane na najbardziej presti¿owe szkolenia - do lotnictwa IDF - i wkrótce armia bêdzie mia³a pierwszych pilotów-kobiety. Je¶li ta tendecja siê utrzyma, mo¿e za 10 lat s³u¿ba wojskowa nie bêdzie stanowiæ ju¿ czynnika przeszkadzaj±cego równouprawnieniu kobiet w Izraelu.
Mit Goldy Meir
Przyjmuje siê, ¿e je¶li ju¿ w latach 70. pani Meir zosta³a premierem Izraela, to najpewniej droga do wysokich politycznych stanowisk oraz funkcji w ¿yciu spo³ecznym czy akademickim jest dla kobiet otwarta. Twierdzê, ¿e jest to mit listka figowego, kamufla¿ dla s³abej pozycji kobiety w spo³eczeñstwie i jej skromnej reprezentacji w ¿yciu publicznym.
Dane statystyczne s± przygnêbiaj±ce. Zaledwie dwie kobiety w rz±dzie (spo¶ród 24 osób) i 14 ze 120 cz³onków parlamentu. Zarówno w nauce, jak i administracji pañstwowej udzia³ kobiet ma strukturê piramidy, z wieloma na samym dole i kilkoma lub ¿adn± na szczycie. Kobiety stanowi± 56% studentów na poziomie studiów licencjackich, 51% - magisterskich i 39% na studiach doktoranckich. Tylko kilka z nich ma tytu³ profesora.
W 1996 roku pracowa³o 47,8% kobiet, wiêkszo¶æ z nich w zawodach nisko op³acanych lub niepe³noetatowych. Pojawi³a siê nowa generacja bizneswoman, lecz wiêkszo¶æ z nich zarz±dza ma³ym, rodzinnym interesem. Spo¶ród wszystkich pracuj±cych kobiet tylko 2,9% ma pozycjê menad¿era, podczas gdy w¶ród mê¿czyzn udzia³ ten wynosi 9,3%. W administracji pañstwowej kobiety zajmuj± wiêkszo¶æ niskich stanowisk i tylko jedna kobieta jest dyrektorem generalnym. Wszystkie te dane dowodz± niskiego statusu kobiet w Izraelu, ich s³abej reprezentacji i dyskryminacji.
Pozornie prawo w Izraelu jest bardzo postêpowe. Fakty wskazuj± na co¶ innego. Oto przyk³ad: w 1988 roku parlament przeg³osowa³ bardzo postêpow± ustawê, "Równouprawnienie w prawie pracy", która zabrania przy okre¶laniu warunków pracy dyskryminacji ze wzglêdu na p³eæ, status cywilny, liczbê dzieci czy orientacjê seksualn±. Dotyczy to awansu, zwolnieñ, prawa do urlopu macierzyñskiego, opieki nad dzieckiem sprawowanej przez mê¿czyzn i kobiety. Specjalna klauzula zabrania molestowania seksualnego w miejscu pracy. amanie tych praw mo¿e prowadziæ do postêpowania karnego. W rzeczywisto¶ci wiele kobiet jest dyskryminowanych ze wzglêdu na swoj± p³eæ czy macierzyñstwo, ale jak mo¿na udowodniæ, ¿e to by³a przyczyna zwolnienia lub nieprzyjêcia do pracy? Jak obaliæ twierdzenie pracodawcy, ¿e kandydatka nie posiada³a wystarczaj±cych kwalifikacji czy nie pasowa³a do tej pracy?
Je¶li chodzi o molestowanie seksualne, ogólnie wiadomo, jak trudno jest podtrzymaæ podobne oskar¿enie, je¶li nie ma ¶wiadków. Poprawka do rz±dowego prawa korporacyjnego z 1955 roku przyjmuje, ¿e równe prawa g³osu powinni mieæ przedstawiciele obu p³ci reprezentowani w zarz±dach pañstwowych spó³ek; zanim do tego dojdzie, ministrowie powinni jak najczê¶ciej powo³ywaæ dyrektorów "p³ci niewystarczaj±co reprezentowanej w zarz±dzie spó³ki". Jak pokazuje rzeczywisto¶æ, nie jest to mo¿liwe. Kilka kobiet faktycznie pe³ni funkcjê dyrektora, ale tylko kilka, a tylko jedna - jak wcze¶niej wspomnia³am - jest dyrektorem generalnym w rz±dowym ministerstwie.
17 maja 1999 roku w Izraelu odby³y siê wybory. Ehud Barak, który po raz pierwszy zosta³ wybrany premierem, obieca³ przed wyborami, ¿e bêdzie popiera³ kobiety w ich d±¿eniach do pe³nienia odpowiedzialnych funkcji, i ¿e powierzy stanowiska ministerialne co najmniej trzem kobietom. Po wygranej w wyborach dochowa³ wszystkich obietnic poza t± dotycz±c± kobiet. Og³osi³ ministrem tylko jedn± kobietê i powierzy³ jej jedno z mniej wa¿nych ministerstw. Tylko pod wp³ywem protestów kobiet, zw³aszcza w mediach, zdecydowa³ siê nie odwo³aæ swoich obietnic i mianowa³ jeszcze jedn± kobietê na stanowisko ministerialne, a jednej zaoferowa³ funkcjê wiceministra. A wszystko to dla podtrzymania pozorów, ¿e czyni przys³ugê po³owie mieszkañców kraju. Ostatecznie najczêstszym przes³aniem dla kobiet jest "nie zabieraj g³osu, poniewa¿ lud Izraela ma znacznie wa¿niejsze problemy, wci±¿ nie ma pokoju miêdzy nami a naszymi s±siadami, nadal trwaj± wewnêtrzne konflikty arabsko-¿ydowskie oraz pomiêdzy wierz±cymi i niewierz±cymi, nie rozwi±zali¶my równie¿ problemu ubóstwa, wiêc z ³aski swojej dajcie sobie spokój z powtarzanymi do znudzenia ¿±daniami. Kiedy Izrael nie bêdzie mia³ ¿adnych problemów, wtedy mo¿emy przyjrzeæ siê waszym". Je¶li kobiety w Izraelu bêd± czekaæ na idealn± sytuacjê, nie bêd± mia³y szansy niczego siê domagaæ czy polepszyæ swojego statusu.
Na szczê¶cie kobiety i organizacje kobiece nie czekaj± na nadej¶cie stosownego dnia. Niektóre z nich s± bardzo aktywne w dzia³aniu na rzecz poprawy sytuacji izraelskich kobiet. Na przyk³ad najwiêksza Na'amat - ruch kobiet pracuj±cych i wolontariuszek. Jej celem jest poprawa statusu kobiet w Izraelu, domaganie siê równouprawnienia p³ci i zwalczanie dyskryminacji w miejscu pracy i w spo³eczeñstwie. Organizacja zrzeszaj±ca kilka grup feministycznych usi³uje reprezentowaæ interesy kobiet, które maj± ró¿nego rodzaju problemy i zapewniaæ im mo¿liwo¶æ decydowania o swoim ¿yciu, a tak¿e zwalczaæ dyskryminacjê i przemoc. Hamerkaz Lesijua Lenifgaot Ones (Stowarzyszenie Centrów Kryzysowych Ofiar Gwa³tu) pomaga kobietom, które pad³y ofiar± gwa³tu, zapewnia im pomoc psychologa i pomaga sk³adaæ zeznania na policji. Szolulat Hanaszim (Zwi±zek Kobiet Izraela) jest przede wszystkim grup± domagaj±c± siê przestrzegania praw kobiet, koalicj± kobiet, które zrzeszy³y siê, by poprawiæ swój status poprzez dzia³ania promocyjne, prawne oraz podnoszenie ¶wiadomo¶ci i edukacjê. Organizacja ta odnosi sukcesy; ma na swoim koncie, miêdzy innymi, przeforsowanie w 1988 roku prawa o równoprawnym traktowaniu w pracy, a w 1987 roku o jednakowym wieku emerytalnym.
Uwaga optymistyczna: w ostatnich latach feminizm i problemy feministyczne nie s± lekcewa¿one. Kobiety s± bardziej pewne siebie, nie wstydz± siê publicznego wyra¿ania swoich opinii, domagaj± siê równouprawnienia i wypowiadaj± przeciwko przemocy. Coraz wiêcej ¶wiadomych feministek pracuje w mediach. Coraz wiêcej znanych dziennikarek nie pozwala, by tematyka feministyczna zniknê³a ze sceny publicznej. Dziennikarki, takie jak Sheli Jechimovitz czy Dalya Yairi, prowadz± bardzo popularne i cenione codzienne programy w radiu, gdzie nie zapominaj± o tematyce kobiecej, niesprawiedliwo¶ci i przypadkach przemocy. Kilka parlamentarzystek, takich jak Yael Dayan czy Zehava Galon, jest równie¿ bardzo aktywnych; nie powinnam równie¿ pomin±æ znanej bojowniczki Shulamit Aloni. Ta nowa si³a stopniowo sankcjonuje feministyczn± debatê w sferze publicznej. Jest równie¿ kilku szowinistów, którzy maj± odwagê otwarcie wyra¿aæ swoje opinie, ale bycie szowinist± nie jest dobrze widziane. Mam wra¿enie, ¿e kobiety w Izraelu s± ostatnio bardziej ¶wiadome niesprawiedliwo¶ci swojego po³o¿enia i maj± zamiar to zmieniæ. Nie wierzê, ¿e taki g³os mo¿e byæ d³ugo ignorowany.
Uwaga osobista
W szkole podstawowej mia³am nauczycielkê, która bardzo mnie lubi³a i pochwala³a moje osi±gniêcia. Na koniec roku szkolnego da³a mi ogóln± najwy¿sz± ocenê i napisa³a na ¶wiadectwie, ¿e je¶li chcê wiedzieæ, co o mnie s±dzi, powinnam zajrzeæ do Ksiêgi Przys³ów, rozdzia³ 31. Podekscytowana otworzy³am Ksiêgê i przeczyta³am: "Niewiastê dzieln± któ¿ znajdzie? [...] Serce ma³¿onka jej ufa, na zyskach mu nie zbywa; nie czyni mu ¼le, ale dobrze przez wszystkie dni jego ¿ycia. [...] Wstaje, gdy jeszcze jest noc, i ¿ywno¶æ rozdziela domowi [...] Powstaj± synowie, by szczê¶cie jej uznaæ, i m±¿, a¿eby j± s³awiæ..." itd. Trudno wyraziæ, jak wielkie by³o moje rozczarowanie. Nauczycielka tak bardzo mnie ceni³a, ¿e nie widzia³a dla mnie lepszej przysz³o¶ci, ni¿ zostaæ idealn± ¿on±, matk± i gospodyni±. My¶lê, ¿e to by³ moment, w którym zosta³am feministk±.
Kilka uwag na temat przysz³o¶ci
Czego mo¿e oczekiwaæ dziewczynka w Izraelu za kilka lat? W rabinackim s±dzie nadal bêdzie traktowana jak dziecko i osoba upo¶ledzona; wierzê jednak, ¿e nie bêdzie musia³a opuszczaæ Izraela, ¿eby zawrzeæ cywilny ¶lub. Bêdzie mia³a wiêksze ni¿ jej matka szanse na zdobycie wykszta³cenia (ju¿ od przedszkola) w poszanowaniu warto¶ci takich jak sprawiedliwo¶æ i równo¶æ. Prawdopodobnie bêdzie mia³a mo¿liwo¶æ zdobycia wy¿szego wykszta³cenia, chocia¿ jej szanse na wy¿sz± pozycjê w administracji pañstwowej czy w ¶wiecie biznesu i polityki bêd± nadal niewielkie. Bêdzie mog³a zdobyæ tytu³ doktora, ale raczej nie zostanie profesorem na ¿adnym z izraelskich uniwersytetów. Niezale¿nie od pozycji spo³ecznej dziewczynek izraelskich (je¶li obecna sytuacja drastycznie siê nie zmieni), jedna na siedem padnie ofiar± gwa³tu, jedna na dziesiêæ bêdzie ofiar± przemocy w domu, oko³o dwana¶cie rocznie zostanie zamordowanych przez mê¿a lub narzeczonego. Co wiêcej, bêd± zarabiaæ ¶rednio 25% mniej ni¿ mê¿czyzna na tym samym stanowisku. Pomimo to wierzê, ¿e ich g³os tak szybko nie zamilknie. Wiêksza ¶wiadomo¶æ mo¿e zmieniæ rzeczywisto¶æ.
t³um. Beata P³onka
http://pismozadra.pl/archiwum/zadra-2/366-kobiety-w-izraeluStrona g³ównaO Zadrzept
http://gojka.blog.onet.pl/[/size]